Partikül maddeler genellikle boyutlarına göre sınıflandırılır. Bu bağlamda PM₁₀, çapı 10 mikrometreye kadar olan parçacıkları ifade eder; bu parçacıklar üst solunum sistemi tarafından kısmen filtrelenebilecek kadar büyük olsa da, hava kalitesi ve sağlık üzerinde etkili olabilir.
PM₁₀, havada asılı bulunan katı parçacıklar ve sıvı damlacıklardan oluşan daha geniş bir grup olan partikül maddelerin (PM) bir parçasıdır. Bu parçacıklar çok çeşitli kimyasal bileşikler içerebilir ve ya doğrudan yayılır ya da enerji santralleri, endüstri ve araçlar gibi kaynaklardan gelen kirleticilerin karmaşık reaksiyonları sonucunda atmosferde oluşur.
PM₁₀ parçacıkları genellikle yol tozunun yeniden havalanması, inşaat faaliyetleri, tarım ve polen, kül veya çöl tozu gibi doğal kaynaklar gibi mekanik süreçlerle oluşur. Açık hava ortamlarında genellikle görünür toz ve yerel kirlilik kaynaklarıyla ilişkilidir. İç mekânda ise bu parçacıklar dışarıdan içeri girebilir veya temizlik, yemek pişirme ya da yerleşmiş tozun hareketle havalanması gibi faaliyetlerden kaynaklanabilir.
Bazı PM₁₀ parçacıkları çıplak gözle görülebilir (örneğin toz veya polen), diğerleri ise havada asılı kalacak kadar küçük olup yalnızca mikroskop altında görülebilir. Boyutları nedeniyle PM₁₀ parçacıkları genellikle üst solunum sistemi tarafından filtrelenir; ancak yine de solunabilir ve hava yollarına girebilir.
Yüksek seviyelerde PM₁₀’a maruz kalmak solunum sistemini tahriş edebilir ve hava kalitesini olumsuz etkileyebilir. Astım veya bronşit gibi mevcut hastalıkları kötüleştirebilir ve daha ciddi durumlarda semptomların artmasına veya hastaneye yatışa yol açabilir.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre PM₁₀ için önerilen maruziyet sınırları şunlardır:
• Kısa süreli (24 saatlik ortalama): 45 µg/m³’ün altında
• Uzun süreli (yıllık ortalama): 15 µg/m³’ün altında
PM₁₀ seviyelerinin bu sınırlar içinde tutulması önemlidir; çünkü hem kısa süreli artışlar hem de uzun süreli maruziyet sağlık açısından risk oluşturabilir.